ساختار سیاسی مالزی

ساختار سیاسی مالزی:

        فدراسیون مالزی کشوری است با نظام سلطنتی مشروطه که با الهام از سیستم حکومت پارلمانی انگلیس پایه گذاری شده و در بدنه حکومتی آن نیز از سیستم های فدرال استفاده شده است. پادشاه انتخابی مالزی که در رأس حکومت این کشور قرار دارد، مانند سایر نظام های مشابه دارای اختیارات و وظایف تشریفاتی است و از میان خانواده سلاطین 9 ایالت مالزی بطور دوره ایی و به مدت پنج سال انتخاب می شود.

        رکن اصلی قدرت در مالزی مربوط به نخست وزیر بعنوان رئیس قوه مجریه می باشد که نخست وزیر و اعضای کابینه براساس انتخابات مجلس نمایندگان فدرال انتخاب و تعیین می گردند. بر اساس بند 2 ماده 43 قانون اساسی مالزی، پادشاه از میان نماندگان مجلس فردی را که مورد اعتماد اکثریت مجلس هست به سمت نخست وزیری منصوب می نماید. کابینه کنونی مالزی تحت ریاست آقای محی الدین یاسین است که از اول مارچ 2020 و بدنبال استعفای ماهاتیر محمد به عنوان هشتمین نخست وزیر مالزی منصوب شد. مهمترین ائتلاف حزبی مالزی ائتلافی متشکل از 3 حزب برساتو، آمنو و پاس تحت عنوان ائتلاف متحد است. ائتلاف مخالفان نیز متشکل از سه حزب عدالت مردمی، داپ و امانت است.

        پارلمان مالــزی دو مجـــلسی بوده و از مجالس نمایندگان و سنا تشکیل می گردد. مجلس سنا که بالاترین مجلس نمایندگی مردم در مالزی به شمار می رود، دارای 70 سناتور می باشد. می توان نمایندگان مجلس سنا را به دو بخش تقسیم نمود. تعداد 26 نماینده سنا یا سناتور از سوی مجالس ایالتی از مجموع 13 ایالت مالزی (هر ایالت 2 نفر) انتخاب و به مجلس سنا معرفی می شوند. تعداد 44 نفر دیگر از سوی پادشاه بدلیل انجام خدمات برجسته و سوابق خدماتی و شایستگی آنها، یا به نمایندگی از اقلیتهای قومی و دینی، گروههای تخصصی، شرکتهای بزرگ و دیگر گروهها انتخاب و معرفی می شوند که دو نفر از آنها بعنوان سناتور منطقه فدرال کوالالامپور، و مناطق فدرالی لابوآن و پوتراجایا نیز هر کدام یک سناتور در مجلس سنا خواهند داشت. سناتورها برای یک دوره سه ساله انتخاب می شوند که قابل تمدید برای یک دوره دیگر می باشد. رئیس مجلس سنا نیز از میان سناتورها و توسط آنها برگزیده می شود.

         مجلس نمایندگان مالزی در حال حاضر 222 نماینده دارد که این افراد از طریق انتخابات سراسری حزب برای یک دوره پنج ساله برگزیده می شوند مگر اینکه انتخابات زود هنگام برگزار گردد. هرچند طبق قانون انتخاب نخست وزیر از میان نمایندگان مجلس در اختیار پادشاه است اما عملاً رئیس حزب حاکم یا بزرگترین حزب ائتلاف حاکم، بعنوان نخست وزیر منصوب می گردد. 

          رئیس مجلس نمایندگان مالزی توسط اعضای مجلس انتخاب می شود ولی با توجه به پیش بینی خاص قانون اساسی مالزی، وی می تواند از میان شخصیت های خارج از مجلس نیز انتخاب شود و الزامی به انتخاب وی از میان اعضای پارلمان نیست. مجلس نمایندگان فدرال از اهمیتی اساسی در ساختار قدرت، حکومت و تشکیل کابینه برخوردار بوده و در واقع دروازه ای برای دستیابی به مسند قدرت از جمله وزارتخانه ها می باشد. مجلس سنا نیز همانند سایر نهادهای مشابه در برخی کشورهای دیگر بدواً قانون گذاری نمی کند بلکه قوانین مصوب مجلس نمایندگان را به منظور تقدیم به پادشاه مورد بررسی و مداقه قرار می دهد.

         یکی از ویژگیهای کشور مالزی وجود احزاب سیاسی متعدد و برگزاری انتخابات بر اساس مبارزات حزبی است. در این کشور حدود 40 حزب در صحنه سیاسی و انتخابات فعال می باشند. در انتخابات دوره چهاردهم پارلمان مالزی در ماه می 2018 حزب آمنو که قدرتمندترین حزب مالزی بود پس از 61 سال قدرت را به ائتلاف امید واگذار نمود. اما با استعفای ماهاتیر محمد در فوریه 2020 که به یک بحران یک هفته ای در مالزی انجامید این حزب مجددا و از طریق ائتلاف با حزب برساتو به قدرت بازگشت. این سازمان سیاسی در سال 1946 تأسیس شد و تا زمان حاضر همواره قوی ترین جریان سیاسی مالایی در طول سالهای کسب استقلال و پس از آن بوده است. حزب عدالت مردمPKR به رهبری انور ابراهیم، حزب چینی تبار عمل دموکراتیکDAP، حزب پریبومی برساتو، حزب امانت و حزب اسلامی پاس نیز از دیگر احزاب مهم و فعال در مالزی می باشند.

         نحوه اداره کشور مالزی، به صورت فدرال است که شامل 13 ایالت و سه منطقه فدرال می شود. بالاترین مقام تشریفاتی هر ایالت، سلطان یا حکمران می باشد و امور اجرایی نیز در اختیار سروزیر و کابینه ایالتی قرار دارد. ایالتها دارای مجلس نمایندگان ایالتی مستقل می باشند که از طریق انتخابات مستقیم به هنگام برگزاری انتخابات سراسری تعیین می شوند. امکان اینکه یک نفر همزمان نماینده در یکی از مجالس ایالتی و مجلس نمایندگان باشد نیز وجود دارد